Artykuł ten będzie odpowiedzią na zapytania, które dostajemy od osób zainteresowanych jakością wody w kontekście jej uzdatniania. W naszym kraju zdecydowanie rośnie świadomość w tym zakresie, a mamy wiele osób, które korzystają z wody ze studni głębinowych, a nie z wodociągu. Jeśli jesteś jedną z nich zachęcamy do przeczytania poniższego wpisu.
Przede wszystkim na niektórych obszarach studnia głębinowa to pomysł najbardziej praktyczny z uwagi na brak łatwo dostępnej sieci wodociągowej. Nie jest to rozwiązanie gorsze, ale pamiętajmy, że ustawodawca nakłada na spółki wodociągowe obowiązek dbania o jakość wody, tj. wymaga by jej parametry nie przekraczały Polskiej Normy (PN). Dotyczy to np. zawartości żelaza w wodzie, mętności wody, twardości wody itp. Wszystkie te normy są wyznaczone w oparciu o pewne informacje naukowe i wyznaczone normy mają chronić w podstawowym zakresie nasze zdrowie. Oczywiście nie będziemy wchodzić tu w rozważanie innego problemu, że te normy jakościowe nie zawsze są wypełnione lub nie zawsze są wystarczające i że nadal w sporej części kraju nie mamy dobrej jakości wody w wodociągach. Przyjmujemy jednak, że w podstawowym zakresie woda z wodociągu jest uzdatniona i nadaje się do spożycia.
✅ Decydując się na wodę ze studni głębinowej musimy wiedzieć, że ta woda nie była ani uzdatniona, ani przebadana. Musimy o to zadbać sami. Wiele osób w ogóle o tym nie pamięta.
Jeśli analizujemy jednak sam pomysł - jak najbardziej, studnia głębinowa może być dobrym rozwiązaniem. Pod warunkiem, że zbadamy wodę i zareagujemy na ewentualne problemy z jakością tej wody (które wcale nie są przesądzone) - może być to rozwiązanie uzasadnione ekonomicznie, tańsze niż przyłączenie się i korzystanie z wodociągu.
Jako, że żyjemy w kraju już dość rozwiniętym i jednak już z całą pewnością na tyle zamożnym by zdać sobie sprawę z wartości naszego zdrowia - sugerujemy regularne badania wody z własnej studni - jeśli korzystamy już ze studni głębinowej. Jeśli mamy doświadczenia, lub choćby sąsiad ma doświadczenia, sugerujące, że w okolicy woda może mieć przekroczone kluczowe parametry - albo pojawia się problem bakterii E-Coli w wodzie - ✅ warto takie badania powtarzać częściej, nawet raz do roku. Jeśli zaś badania wychodzą prawidłowo - i nie pojawiają się żadne podejrzenia, że coś z wodą może być nie tak - możemy je przeprowadzać rzadziej, np. raz na półtora roku lub raz na 2 sezony.
✅ Z całą pewnością należy przeprowadzić badania wody ze studni w momencie, gdy zauważamy jakieś konkretne wskazania lub stan wody zaczyna budzić w nas jakieś podejrzenia. Do tego typu zmian w wodzie należą sytuację gdy:
Szczególnie powinno nas zainteresować, gdy występuje więcej niż 1 z powyższych objawów w jednym czasie.
Aby zrobić badania wody ze studni najprościej i najszybciej można zgłosić się do lokalnego powiatowego Sanepidu, gdzie taką usługę wykonuje się odpłatnie. Przynajmniej raz na jakiś czas warto wykonać pełne badanie wody ze studni - tj. dotyczące zarówno składu wody (jeśli chodzi o skład chemiczny) oraz obecności ewentualnych mikroorganizmów, typu słynnego szczepu bakterii E-Coli. Najlepiej porozmawiać o naszych wątpliwościach z pracownikiem stacji epidemiologiczno-sanitarnej (Sanepid), choć instytucja ta nie zawsze cieszy się sławą kompetentnych specjalistów. Jeśli trafimy na odpowiedniego człowieka, doradzi nam na jakich badaniach wody się skupić. Jeśli mamy wątpliwości - warto przeprowadzić pełne badanie, szczególnie jeśli w domu mamy dzieci, które są bardziej wrażliwe na słabej jakości wodę oraz na zanieczyszczenie biologiczne.
✅ Analiza mikrobiologiczna wody obejmuje sprawdzenie wody na obecność trzech najbardziej rozpowszechnionych bakterii tj. bakterii z grupy Coli, Escherichia Coli i paciorkowców kałowych. Są to zapewne najbardziej niebezpieczne substancje żywe jakie mogą znaleźć się w naszej wodzie.
Koszt badań ze studni jest relatywnie niewielki (jak na świadomość czy woda ze studni nadaje się do spożycia). Takie badanie kosztuje w zależności od regionu około 150-200zł. Jeśli zaś chcemy przeprowadzić pełne badania - uwzględniające skład fizykochemiczny wody, w tym czy poziom pierwiastków szkodliwych dla zdrowia jest w normie - należy szykować się na wydatek pomiędzy 320 a nawet 550zł.
Warto skontaktować się z Sanepidem przed pobraniem wody do badania w celu uzyskania wytycznych. W większości przypadków stacja będzie wymagała abyśmy pobrali z jej siedziby wyjałowiony pojemnik na próbkę wody z naszej studni. Woda dostarczona w naszej butelce, np. po wodzie mineralnej może być niemiarodajna, musi być to naczynie w pełni jałowe i niereagujące - aby uzyskać wiarygodny wynik. Na ten - będziemy czekać z pewnością minimum kilka dni, a czasem nawet do 2 tygodni.
✅ Pierwszym organem doradztwa powinien być tutaj pracownik stacji Sanepid. Warto jednak widzieć, że powinniśmy zwrócić uwagę na kilka parametrów takich jak poziom żelaza, manganu i azotanów i powinniśmy dopytać w Sanepidzie jakie wartości powinny wzbudzić w nas zaniepokojenie. Na pewno warto zwrócić uwagę np. na twardość wody, która wprawdzie bardzo rzadko jest niebezpieczna dla zdrowia, ale jest zdecydowanie niezdrowa dla naszych sprzętów domowych, powodując ich szybkie zużywanie. Twardej wodzie można przeciwdziałać na wiele sposobów, choćby poprzez montaż filtrów do twardej wody ze studni.
Osobną kategorią w wynikach badań jest obecność zanieczyszczenia bakteriologicznego tj. najczęściej bakterii Coli w wodzie.
✅ Co ważne - wzorcowym wskaźnikiem jest brak obecności bakterii Coli w wodzie.
Dostajemy czasem zapytania - jaki jest poziom bakterii E-Coli, powyżej której którego należy się już martwić lub przeciwdziałać? Otóż, nie ma takiego poziomu, sama obecność E-Coli jest problemem. Jeśli zgłębimy naturę mikroorganizmów to dowiemy się, że one w odpowiednich warunkach rozmnażają się dość szybko, co gorsza ogniska E-Coli mogą pojawić się także w naszej instalacji wody użytkowej w domu (w szczególności gdy posiadamy rozległą instalację).
Musimy mieć świadomość, że stosunkowo ,,niskie" stężenie E-Coli w wodzie jest tylko odzwierciedleniem badania danej próbki wody, którą dostarczyliśmy. W przypadku powtórzenia badań - stężenie może wyjść dużo większe lub ... jeszcze mniejsze. Są to przecież organizmy żywe, nie muszą w każdej próbce wody przebywać w takim samym stężeniu. Jeśli E-Coli występuje w naszym ujęciu wody tzn. że bakterie te swobodnie się rozwijają i problem będzie tylko narastał. Każda obecność E-Coli w wodzie jest sygnałem do działania. ,,Niskie" stężenie E-Coli nie oznacza, że mamy problem, który na razie jest mały i trzeba go monitorować by nie się nie zwiększył. Należy reagować w przypadku obecności E-Coli, stężenie jest sprawą drugorzędną. Jeśli nie dowierzamy, powtórzmy badania po tygodniu lub po miesiącu.
Oczywiście pytanie zadane w nagłówku tego akapitu jest postawione w sposób prześmiewczy, aczkolwiek wiele osób nadal sądzi, że problem bakterii E-Coli w wodzie można przeczekać. Tak jakby te mikroorganizmy miały zamiar po jakimś czasie opuścić naszą studnię, by np. przenieść się do studni sąsiada. Niektóre osoby przytaczają opowieści o tym jak po pewnym czasie stężenie E-Coli wyraźnie zmalało - co jednak w świetle tego, co napisaliśmy powyżej jest raczej zupełnie przypadkowe, w końcu to organizmy żywe.
✅ Jeśli badania raz wykazały obecność bakterii z grupy Coli w wodzie ze studni - problem ten najprawdopodobniej pozostanie z nami na stałe i należy mu przeciwdziałać.
Z uwagi na rozmiary mikroorganizmów filtry mechaniczne nie rozwiążą problemu. Bakterie przedostaną się przez każdy filtr mechaniczny. Jedyną skuteczną metodą jest w takim wypadku montaż sterylizatora UV do wody, czyli urządzenia, przez które przepływa woda - która jednocześnie jest poddawana działaniu promieni ultrafioletowych. Promienie UV jak wiadomo szkodliwe dla tkanek żywych, znalazły zastosowanie właśnie w dezynfekcji wody. Wystarczy tego typu przepływową lampę UV zamontować na wejściu wody do domu (tak by przed nią znalazły się główne filtry mechaniczne jakie mamy w domostwie). Warunkiem skutecznego działania lampy UV do wody jest dobór urządzenia odpowiednio wydajnego na nasze potrzeby
Ceny lamp UV do studni głębinowych na przestrzeni lat spadały, dziś są raczej w zasięgu większości rodzin. Koszt tego typu lampy UV dla domku jednorodzinnego wynosi od około 600 do 1200zł w zależności od przepływów wody jakie generuje dom.
Koszt montażu to usługa lokalnego hydraulika, nie powinno to zająć więcej niż 2 godziny, ale w zależności od producenta często jest to urządzenie dość łatwe w montażu (część osób decyduje się na samodzielny montaż).
Do tego dochodzi koszt poboru energii elektrycznej, zamykający się zwykle w granicach 30-60zł miesięcznie oraz coroczny koszt wymiany żarnika (zwykle około 80-150zł).
Jeśli dotyczy Cię powyższy problem i chciałbyś zainstalować u siebie sterylizator wody - skontaktuj się z nami, odpowiemy na Twoje pytania i pomożemy rozwiać wątpliwości.
Escherichia Coli to inaczej pałeczka okrężnicy. Bakteria ta żyje z nami od tysięcy lat i występuje nawet w jelicie grubym człowieka, odgrywając także pozytywną rolę (bierze udział np. w rozkładzie resztek pokarmu). Ale jedynie w tym wycinku ciała człowieka jest w stanie odegrać względnie działać pozytywnie dla naszego zdrowia.
Woda skażona biologicznie bakterią E-Coli jest już bardzo niebezpieczna. Na zatrucie wskazują charakterystyczne silne bóle brzucha, połączone z silnymi wymiotami lub biegunką. Czasem dochodzą do tego objawy podobne do tych, które towarzyszą nam przy przeziębieniu - wliczając w to osłabienie, bóle mięśniowe i gorączkę. Jest to stan znacznie poważniejszy niż zwykłe zatrucie pokarmowe, przy czym w szczególności na ostry przebieg narażone są dzieci. Bezwzględnie w przypadku podejrzenia zatrucia E.Coli należy zwrócić się do lekarza, tym bardziej jeśli chodzi o dziecko.
Przede wszystkim należy spożywać wodę z kranu tylko jeśli była przegotowana. W temperaturze wrzenia bakterie pałeczki okrężnicy nie przetrwają. Jeśli chcemy pić zimną świeżą wodę, należy niestety zakupić ją w sklepie, butelkowaną.
Jeśli mamy w domu osoby, które mają słabą odporność i tendencję do zatruć - osoby takie powinny ograniczyć kontakt z wodą całkowicie, w tym skażonej wody nie powinno się używać nawet do mycia naczyń dla tych osób, jeśli wcześniej tej wody nie przegotujemy.
W kwestii kąpieli zdania są podzielone, kąpiel w wodzie skażonej E-Coli może zaszkodzić, ale raczej osobom wrażliwym. Osoby z dobrą odpornością z reguły nie łapią zatruć E-Coli, jeśli nie spożywają skażonej wody w sposób bezpośredni. W sposób szczególny należy chronić w takich wypadkach dzieci.
W rzeczywistości stwierdzenia, że kiedyś nie znano E-Coli, przeciętny człowiek o niej słyszał oraz że kiedyś nie było sterylizacji wody lampami ultrafioletowymi i jakoś ludzie żyli - pozbawione jest sensu i z reguły świadczy o ignorancji. Faktem jest, że do końca XX wieku śmiertelność dzieci od niemowląt do 8 roku życia w różnych krajach była zdecydowanie wyższa i często nie znano przyczyny. Np. wskaźnik śmiertelności niemowląt w Polsce przedwojennej w 1927 (czyli w roku, w którym zaczęto prowadzić tą statystykę) wynosił aż 15 dzieci na 100 urodzonych żywych. Jest to liczba zatrważająca, do której przyczyniały się częściowo również zatrucia pałeczką okrężnicy. Oczywiście gdyby była wówczas dostępna dzisiejsza służba zdrowia oraz byłyby łatwiej dostępne środki higieny ta statystyka wyglądałaby inaczej - ale podejście sugerujące, że nigdy nie było problemu E-Coli i że jest to problem wydumany - da się łatwo obalić statystyką. Oczywiście nie należy traktować E-Coli jako głównego zagrożenia cywilizacyjnego, zachowajmy właściwe proporcje - ale zdecydowanie jest to nadal niebezpieczne dla zdrowia.
Więcej o sterylizatorach ultrafioletowych do wody pisaliśmy w innym artykule - zapraszamy!
Sprawdź również co warto wiedzieć o zmiękczaniu wody w tym wpisie.
_____________
Aktualizacja: czerwiec 2024
Jak działa uzdatnianie wody promieniami UV? Jak działają lampy UV do wody?
Czy dezynfekcja wody w ogóle jest potrzebna i dlaczego za pomocą UV?
Historia dezynfekcji wody promieniami UV - nowość czy stary wynalazek?
Warto stosować lampy UV do basenu? Dezynfekcja wody basenowej UV?
Lampa UV do wody w domu jednorodzinnym. Jak dobrać filtr UV do wody? Co trzeba wiedzieć?
Twarda woda - co to takiego? Jak wpływa na urządzenia i instalację hydrauliczną w domu?
Zostaw komentarz