Wymiennik płytowy stosowany w warzeniu piwa odpowiada za szybkie schładzanie brzeczki przed rozpoczęciem fermentacji. Podczas pracy przez jego kanały przepływa gorąca brzeczka bogata w białka, chmieliny oraz inne osady organiczne. Nawet niewielkie zanieczyszczenia pozostające wewnątrz urządzenia mogą prowadzić do pogorszenia wydajności chłodzenia, ale to nie jest największy problem - bo w przypadku braku czyszczenia wymienników do brzeczki - pozostałości z poprzednich warek mogą także zwiększać ryzyko zakażenia piwa i utraty efektów naszej pracy.
Regularne czyszczenie wymiennika płytowego pozwala utrzymać wysoką higienę procesu produkcyjnego oraz wydłuża żywotność urządzenia. Zaniedbanie konserwacji może skutkować trudnym do usunięcia kamieniem piwnym, osadami białkowymi lub rozwojem drobnoustrojów. W tym artykule zajmiemy się tym zagadnieniem czyszczenia wymienników płytowych, konkretnie w tym zastosowaniu: w piwowarstwie domowym.
W praktyce wymienniki używane w klasycznym zastosowaniu, tj. w centralnych ogrzewaniu - czyści się rzadko.
W piwowarstwie - wymiennik płytowy powinien być jednak płukany po każdym użyciu, czyli po każdej zakończonej warce. Nawet jeśli warzenie odbywa się regularnie, nie należy pozostawiać resztek brzeczki wewnątrz urządzenia do kolejnego dnia. Wysoka temperatura oraz wilgoć sprzyjają namnażaniu bakterii i drożdży dzikich.
✅ Pozostawienie resztek brzeczki nawet na 1 dzień, do następnej warki nie powinno mieć miejsca, jeśli zależy nam na maksymalnym bezpieczeństwie i uniknięciu skażenia naszej warki.
Dokładniejsze czyszczenie chemiczne można ewentualnie wykonywać cyklicznie, szczególnie gdy:
W przypadku intensywnej eksploatacji w browarach rzemieślniczych pełne mycie wykonuje się często po każdej warce. Nawet pomimo konieczności czyszczenia wymienników do piwa - wymiennik stosowany w piwowarstwie wydaje się rozwiązaniem oszczędzającym czas piwowara, w stosunku do tradycyjnych chłodnic zanurzeniowych.
Do czyszczenia wymienników ciepła do piwa używa się głównie środków alkalicznych oraz preparatów dezynfekujących przeznaczonych do branży spożywczej. Najpopularniejsze są:
Nie należy stosować agresywnych chemikaliów niewiadomego pochodzenia ani preparatów mogących uszkodzić stal nierdzewną. Ważne jest również przestrzeganie zaleceń producenta dotyczących stężenia i temperatury roztworu. Najlepiej zaopatrywać się w tego typu środki bezpośrednio w sklepach dla piwowarów.
Jeśli zaistnieje sytuacja, w której mamy rozpoczętą warkę - i zorientujemy się zbyt późno, że nie mamy przygotowanych środków do przeczyszczenia naszego wymiennika płytowego do brzeczki - istnieje alternatywny sposób. Nie powinien on być traktowany jako stała alternatywa, a raczej jako ewentualna ostatnia opcja ratunkowa. Jest to kwasek cytrynowy.
Używanie kwasku cytrynowego do czyszczenia wymienników zostało odkryte i spopularyzowane przez użytkowników wymienników w kamperach. W caravaningu często stosuje się wymienniki ciepła do ciepłej wody - i naturalnie tam również trzeba je czyścić. Kwasek cytrynowy ma tą zaletę, że jest łatwo dostępny w różnych krajach Europy. Trzeba jednak z nim postępować bardzo ostrożnie.
✅ Kwasek cytrynowy należy używać tylko w ostateczności i w niewielkim stężeniu - w przeciwnym razie może mieć działanie szkodliwe dla lutów miedzianych wymiennika ciepła. Kwasek powinien być rozcieńczony, raczej w niezbyt dużym stężeniu i powinniśmy podczas czynności płukania obserwować kolor wody wypływającej z wymiennika. Jeśli przybiera ona silnie niebieski odcień - oznacza to, że stężenie jest na tyle wysokie, że kwasek reaguje z miedzią. Nie jest to dobry objaw - wówczas stężenie jest zbyt wysokie i należy kwasek dodatkowo rozcieńczyć. Woda po płukaniu może mieć co najwyżej lekko niebieskawy kolor.
✅ Należy pamiętać, żeby roztworu kwasku cytrynowego nie zostawiać w wymienniku na dłużej.
Płukanie wymiennika płytowego do brzeczki piwnej powinno być wykonane natychmiast po zakończeniu chłodzenia - i oczywiście po zakończeniu właściwej czynności odkażającej z użycie środków. Świeże osady białkowe, resztki chmielu oraz cukry są znacznie łatwiejsze do usunięcia niż zabrudzenia zaschnięte wewnątrz kanałów. Najlepszą praktyką jest przepłukanie urządzenia gorącą wodą w kierunku przeciwnym tzw. płukanie wsteczne - do normalnego przepływu brzeczki. Pozwala to skuteczniej wypchnąć zanieczyszczenia z wnętrza wymiennika. Powinno się zresztą kilka razy zmienić kierunek przepływu wody podczas płukania.
W przypadku większych zabrudzeń warto zastosować płukanie obiegowe z użyciem pompy oraz środka typu PBW lub preparatu alkalicznego przeznaczonego do instalacji spożywczych. Po zakończeniu płukania wymiennik należy dokładnie wypłukać czystą wodą. Regularne płukanie znacząco ogranicza ryzyko infekcji piwa oraz utraty wydajności chłodzenia.
Jeśli od poprzedniej warki minęło dużo czasu - warto przepłukać chłodnicę i przed warzeniem, aby usunąć ewentualny kurz.
Większość lutowanych wymienników płytowych stosowanych do piwa jest konstrukcją nierozbieralną. Oznacza to, że czyszczenie odbywa się tylko i wyłącznie metodą przepływową. Z tego powodu szczególnie ważne jest regularne płukanie urządzenia od razu po użyciu.
Wprawdzie istnieją także wymienniki skręcane - one umożliwiają rozłożenie płyt i ręczne usunięcie zabrudzeń, jednak są rzadziej stosowane w domowym piwowarstwie ze względu na wyższą cenę oraz większe rozmiary. Właściwie są to inne typy wymienników, stosowane w innych zastosowaniach.
Najlepszym sposobem na ograniczenie lub zapobiegnięcie zabrudzeń jest filtrowanie brzeczki przed wejściem do wymiennika. Ale należy pamiętać, że to nie zwolni nas z konieczności czyszczenia. Pomagają w tym:
Im mniej chmielin i osadów trafi do kanałów wymiennika, tym łatwiejsze będzie jego późniejsze czyszczenie. Warto również unikać pozostawiania urządzenia z resztkami cieczy wewnątrz.
Zabrudzony wymiennik płytowy może powodować wiele problemów technologicznych. Najczęściej pojawiają się:
Jeżeli mimo czyszczenia urządzenie nadal działa słabo, może to oznaczać trwałe zakamienienie kanałów lub konieczność zastosowania silniejszego preparatu czyszczącego.
Prawidłowo użytkowany i regularnie czyszczony wymiennik płytowy może pracować przez wiele lat bez utraty wydajności. Kluczowe znaczenie ma szybkie płukanie po każdej warce oraz okresowe czyszczenie chemiczne. Pomoże też staranne zakończenie pracy - tj. odłożenie wymiennika po chłodzeniu dopiero w momencie, gdy mamy pewność, że cała brzeczka spłynęła. Nie zostawiajmy wymiennika kumulującego resztki brzeczki.
Dbanie o higienę wymiennika to nie tylko kwestia trwałości urządzenia, ale również jakości gotowego piwa. Nawet najlepsza receptura nie zagwarantuje dobrego efektu, jeśli proces chłodzenia będzie odbywał się w zabrudzonym układzie.
Sprawdź wymienniki do brzeczki piwnej marki marki Nordic Tec:
Niedowymiarowanie wymiennika ciepła - co to oznacza w praktyce?
Przewymiarowanie wymiennika ciepła - czemu to służy?
Izolacja termiczna wymiennika ciepła płytowego - czy jest potrzebna? Czy coś realnie zmienia?
Jaki wymiennik ciepła do basenu?
Jak dobrać wymiennik ciepła do kotła gazowego?
Jak prawidłowo podłączyć wymiennik płytowy Nordic Tec? Czy można zamienić kierunki przepływów z tabliczki znamionowej?
Zostaw komentarz