Zawór bezpieczeństwa – jak działa i do czego służy?

Zawór bezpieczeństwa to jeden z podstawowych elementów zabezpieczających stosowanych w instalacjach grzewczych, wodnych oraz wielu innych układach pracujących pod ciśnieniem. Jego zadaniem jest ochrona instalacji i znajdujących się w niej urządzeń przed nadmiernym wzrostem ciśnienia. Choć konstrukcja zaworu jest stosunkowo prosta, jego znaczenie dla bezpieczeństwa całego układu jest bardzo duże. Warto więc wiedzieć, jak działa zawór bezpieczeństwa, gdzie się go stosuje i na co zwrócić uwagę podczas jego doboru.

Co to jest zawór bezpieczeństwa?

Zawór bezpieczeństwa jest elementem armatury zabezpieczającej instalację przed przekroczeniem dopuszczalnego ciśnienia. W normalnych warunkach pracy pozostaje zamknięty i nie wpływa na przepływ medium w instalacji. Reaguje dopiero wtedy, gdy ciśnienie wzrośnie do określonego poziomu.

Każdy zawór bezpieczeństwa posiada określone ciśnienie otwarcia. Jeżeli zostanie ono osiągnięte, zawór automatycznie się otwiera i umożliwia odprowadzenie części wody, pary lub innego medium. Powoduje to obniżenie ciśnienia i chroni instalację przed uszkodzeniem.

Zawory bezpieczeństwa można spotkać między innymi w instalacjach grzewczych, przy kotłach, zasobnikach ciepłej wody użytkowej, bojlerach, instalacjach solarnych oraz innych układach ciśnieniowych.

Jak działa zawór bezpieczeństwa?

Zasada działania zaworu bezpieczeństwa opiera się najczęściej na współpracy elementu zamykającego ze sprężyną. Sprężyna dociska element zamykający do gniazda zaworu, dzięki czemu podczas normalnej pracy instalacji zawór pozostaje szczelnie zamknięty.

Wraz ze wzrostem ciśnienia zwiększa się siła działająca na element zamykający. Kiedy ciśnienie osiągnie wartość graniczną przewidzianą dla danego zaworu, siła ta pokonuje opór sprężyny. Zawór zostaje otwarty i następuje kontrolowany wypływ medium.

Po obniżeniu ciśnienia sprężyna ponownie dociska element zamykający do gniazda i zawór wraca do pozycji zamkniętej. Proces odbywa się automatycznie i nie wymaga ingerencji użytkownika.

Dostępne

Wymiennik ciepła Ba-23-30 3/4" 15-35kW

NT Ba-23-30

359,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Wymiennik ciepła Ba-23-40 3/4" 20-45kW

NT Ba-23-40

474,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Zestaw Pompowy GPN-1 | Grupa mieszająca + Grupa bez mieszania

Zestaw-Pompowy-GPN-1

1 149,99 zł

Dodaj do koszyka

Do czego służy zawór bezpieczeństwa?

Podstawowym zadaniem zaworu bezpieczeństwa jest niedopuszczenie do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia. W instalacjach grzewczych ciśnienie może zwiększać się między innymi w wyniku wzrostu temperatury wody. Podgrzewana ciecz zwiększa swoją objętość, a jeżeli zmiana ta nie zostanie odpowiednio skompensowana, ciśnienie w układzie zacznie rosnąć.

Nadmierne ciśnienie może prowadzić do rozszczelnienia instalacji, uszkodzenia armatury, wymienników ciepła, kotłów, zasobników czy innych urządzeń. W skrajnych sytuacjach może stanowić również zagrożenie dla osób znajdujących się w pobliżu instalacji.

Zawór bezpieczeństwa pełni więc funkcję ostatniego zabezpieczenia. Jeżeli ciśnienie osiągnie niebezpieczny poziom, zawór otwiera drogę ujścia medium i ogranicza dalszy wzrost ciśnienia.

Gdzie stosuje się zawory bezpieczeństwa?

Jednym z najczęstszych zastosowań zaworów bezpieczeństwa są instalacje centralnego ogrzewania. W układach zamkniętych współpracują one między innymi z naczyniem przeponowym, które kompensuje zmiany objętości wody wynikające ze zmian temperatury.

Zawory bezpieczeństwa stosowane są również w instalacjach ciepłej wody użytkowej. Można je znaleźć przy zasobnikach CWU, podgrzewaczach oraz bojlerach. Podczas podgrzewania wody jej objętość zwiększa się, dlatego instalacja musi posiadać odpowiednie zabezpieczenie przed nadmiernym wzrostem ciśnienia.

Inne zastosowania obejmują instalacje solarne, układy z pompami ciepła, instalacje przemysłowe oraz różnego rodzaju zbiorniki i urządzenia pracujące pod ciśnieniem. Parametry zaworu powinny być zawsze dopasowane do konkretnego zastosowania oraz rodzaju medium.

W instalacjach z kotłami grzewczymi zawory bezpieczeństwa są ważnym elementem tzw. grup bezpieczeństwa - czyli zespołu akcesoriów do zarządzania ciśnieniem. Są także ważnym elementem np. grup pompowych - ale tych, które odpowiedzialne są za pracę w systemach, gdzie ciśnienie jest wyjątkowo ważne - np. w grupach solarnych (działających w układach kolektorów słonecznych).

Jak dobrać zawór bezpieczeństwa?

Jednym z najważniejszych parametrów jest ciśnienie otwarcia zaworu. Nie powinno się go dobierać przypadkowo. Musi odpowiadać wymaganiom zabezpieczanej instalacji oraz maksymalnemu dopuszczalnemu ciśnieniu jej elementów.

Przykładowo zawór bezpieczeństwa 3 bar jest często spotykany w instalacjach grzewczych, ale nie oznacza to, że wartość 3 bar będzie odpowiednia dla każdego układu. W instalacjach wodnych, solarnych czy specjalistycznych mogą być wymagane zawory o zupełnie innych parametrach.

Znaczenie ma również średnica przyłącza, przepustowość zaworu, zakres temperatury pracy i materiał wykonania. Zawór powinien być przystosowany do medium znajdującego się w instalacji. Dobór należy przeprowadzać zgodnie z wymaganiami konkretnego urządzenia, projektem instalacji oraz obowiązującymi wymaganiami technicznymi.

Gdzie zamontować zawór bezpieczeństwa?

Miejsce montażu zaworu bezpieczeństwa ma bezpośredni wpływ na skuteczność zabezpieczenia. Zawór powinien znajdować się w takim miejscu instalacji, aby mógł szybko zareagować na wzrost ciśnienia w chronionym urządzeniu lub układzie.

Szczególnie istotne jest, aby pomiędzy zabezpieczanym urządzeniem a zaworem bezpieczeństwa nie znajdowały się elementy, które mogłyby odciąć urządzenie od zaworu. Zamknięcie takiego odcinka instalacji mogłoby spowodować, że mimo wzrostu ciśnienia zawór nie byłby w stanie spełnić swojej funkcji.

Należy również zadbać o bezpieczne odprowadzenie medium wypływającego podczas otwarcia zaworu. W przypadku gorącej wody lub innych mediów o wysokiej temperaturze niekontrolowany wypływ może powodować ryzyko poparzenia. Szczegółowy sposób montażu powinien być zgodny z instrukcją producenta urządzenia i zaworu oraz wymaganiami dotyczącymi konkretnego rodzaju instalacji.

Dostępne

Grupa pompowa mieszająca Podłogówka lub grzejniki | Nordic Tec GPN-180mm-3DR

Grupa-pompowo-mieszajaca-GPN-180-3DR

424,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Grupa pompowa do podłogówki | Nordic Tec GPN-180mm bez mieszania

Grupa-pompowa-GPN-180-bez-mieszania

364,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Rozdzielacz do grup pompowych | Nordic Tec 3-6

Rozdzielacz-grup-pompowych-3-6

609,50 zł

Dodaj do koszyka

Czy zawór bezpieczeństwa może przeciekać?

Pojedyncze pojawienie się wody na zaworze nie zawsze oznacza jego awarię. Jeżeli ciśnienie w instalacji chwilowo osiąga wartość powodującą otwarcie zaworu, niewielki wypływ może być efektem prawidłowego działania zabezpieczenia.

Regularne kapanie nie powinno być jednak ignorowane. Przyczyną może być zbyt wysokie ciśnienie w instalacji, nieprawidłowa praca lub niewłaściwy dobór naczynia przeponowego, zabrudzenie gniazda zaworu albo zużycie samego zaworu.

Nie należy blokować, zaślepiać ani w żaden inny sposób unieruchamiać zaworu bezpieczeństwa tylko dlatego, że pojawia się z niego woda. Takie działanie pozbawia instalację ważnego zabezpieczenia. Jeżeli zawór regularnie przepuszcza medium, należy ustalić przyczynę problemu i sprawdzić parametry całej instalacji.

Sprawdź także:

• Lampy UV do wody do domu | Nordic Tec
• Rozdzielacze ogrzewania podłogowego i centralnego ogrzewania

Dostępne

Rozdzielacz ogrzewania podłogowego CO z zaworami - 5 sekcji

DE-RD-CO-5

459,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Rozdzielacz ogrzewania podłogowego CO z zaworami - 6 sekcji

RD-CO-6

499,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Rozdzielacz ogrzewania podłogowego CO z zaworami - 7 sekcji

RD-CO-7

599,99 zł

Dodaj do koszyka

Dlaczego sprawny zawór bezpieczeństwa jest tak ważny?

Zawór bezpieczeństwa jest niewielkim i stosunkowo prostym elementem, ale odpowiada za ochronę znacznie droższych urządzeń oraz całej instalacji. Jego prawidłowe działanie może zapobiec uszkodzeniu kotła, wymiennika ciepła, zasobnika, rur i pozostałej armatury.

Zawór powinien być odpowiednio dobrany, prawidłowo zamontowany i utrzymywany w sprawności. Nie wolno traktować go jako elementu zbędnego ani zastępować rozwiązaniami, które nie zapewniają automatycznego zabezpieczenia przed nadmiernym ciśnieniem.

Odpowiednio dobrany zawór bezpieczeństwa pozostaje praktycznie niezauważalny podczas normalnej pracy instalacji. Jego rola staje się jednak kluczowa w momencie wystąpienia nieprawidłowości – automatyczne otwarcie pozwala obniżyć ciśnienie, zanim dojdzie do poważniejszej awarii.

BLOG:

• Wymiennik płytowy do nagrzewnicy - jak go dobrać?
• Wężownica a wymiennik płytowy - co lepiej wymienia ciepło?