Gwint BSP - czyli jaki? Co to dokładnie znaczy?

Gwint BSP to jedno z najczęściej spotykanych oznaczeń w instalacjach hydraulicznych, pneumatycznych oraz w wielu urządzeniach technicznych - czym jest dokładnie gwint BSP?

Pojawia się na zaworach, wymiennikach ciepła, filtrach wody, pompach czy różnego rodzaju złączkach i elementach instalacyjnych. Dla osób, które nie zajmują się instalacjami na co dzień, skrót BSP może jednak być dość tajemniczy. Warto więc wyjaśnić, czym dokładnie jest gwint BSP, skąd pochodzi oraz jak go rozpoznać w praktyce.

Jest to najpopularniejszy typ gwintu w Europie i jeśli w opisach technicznych urządzeń hydraulicznych, ofertach komercyjnych czy broszurach informacyjnych pojawia się informacja o wielkości gwintu - to najprawdopodobniej odnosi się ona właśnie do gwintu BSP, chyba, że podano informację o innym standardzie gwintu. 

Gwint BSP – co oznacza skrót?

Skrót gwintu - BSP - pochodzi od angielskiego określenia British Standard Pipe. Jest to standard gwintu rurowego opracowany w Wielkiej Brytanii, jeszcze w czasach rewolucji przemysłowej, który z czasem stał się jednym z najczęściej stosowanych standardów gwintów w instalacjach wodnych i grzewczych w Europie. Jako, że w XVIII i XIX wieku właśnie Wielka Brytania była najszybciej rozwijającym się technicznie krajem, nazywanym warsztatem świata - jej rozwiązania i standardy, w tym także standard gwintu BSP przyjęły się także w innych krajach.

Gwinty BSP są wykorzystywane przede wszystkim w instalacjach:

• wodnych
• grzewczych
• hydraulicznych
• pneumatycznych
• gazowych

W praktyce oznacza to, że jeśli na urządzeniu widzimy oznaczenie BSP, możemy być pewni, że gwint jest zgodny z brytyjską normą gwintów rurowych. Czasem jest wręcz pomijane, bo stosowanie gwintu BSP jest niemal oczywistością. Oznaczenie stosuje się w tej sytuacji raczej, gdy zastosowany jest mniej typowy gwint (np. NPT).

Ale tu nie chodzi tylko o normę brytyjską. Dzięki temu, że w Europie BSP stanowi podstawowy standard gwintu - możemy być pewni, że urządzenie ze złączami 1 cal kupione np. w Polsce, w Niemczech czy w Irlandii, będzie kompatybilne z gwintami 1" stosowanymi w innym kraju Europy, i będą pasować pod względem rozmiarów. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie stosowanie ujednoliconego standardu gwintu. Tym standardem jest właśnie gwint BSP.

Dostępne

Wymiennik ciepła Ba-12-12 5-15kW

NT Ba-12-12

249,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Wymiennik ciepła do basenu Stalowy B155 50 kW

B155

869,99 zł

Dodaj do koszyka

Ostatnie sztuki w magazynie

Sprzęgło hydrauliczne 100kw NORDIC TEC 5/4" na 1 cal

SP-5/4-to-1"

349,99 zł

Dodaj do koszyka

Gwint BSP w instalacjach hydraulicznych i grzewczych

Gwinty BSP są bardzo popularne w instalacjach technicznych, ponieważ zapewniają dobrą szczelność połączeń oraz dużą uniwersalność zastosowania. Można je spotkać między innymi w takich elementach jak:

• wymienniki ciepła
• pompy obiegowe
• zawory instalacyjne
• filtry wody
• rozdzielacze ogrzewania
• różnego rodzaju złączki i nyple
• grupy pompowe
• sprzęgła hydrauliczne - i oczywiście moglibyśmy dalej wymieniać niemal bez końca

✅ W wielu urządzeniach stosuje się najczęściej gwinty BSP w rozmiarach takich jak 1/2", 3/4", 1", 1 1/4" czy 1 1/2". Rozmiary te odnoszą się do historycznych średnic rur i nie odpowiadają bezpośrednio rzeczywistej średnicy gwintu. Należy o tym pamiętać, bardzo często laicy sądzą, że rozmiar gwintu 1 cal - odpowiada wielkości cala matematycznego, tymczasem tak nie jest, ponieważ odnosi się to do średnicy rury - a sama średnica gwintu jest nieco inna.

BSPP i BSPT – dwa podstawowe rodzaje gwintów BSP

Standard gwintu BSP nie jest jednak tak prosty jak byśmy mogli przypuszczać.

W standardzie BSP wyróżnia się dwa podstawowe typy gwintów:

• BSPP (British Standard Pipe Parallel) – gwint cylindryczny, dużo bardziej popularny.
• BSPT (British Standard Pipe Taper) – gwint stożkowy

☑️✅ Jaka jest różnica między gwintami BSPP i BSPT?

Gwint BSPP ma stałą średnicę na całej długości. W tego typu połączeniach szczelność uzyskuje się zazwyczaj dzięki dodatkowym elementom, takim jak: uszczelki płaskie, o-ringi, podkładki uszczelniające.

Z kolei gwint BSPT jest gwintem stożkowym, który zwęża się w kierunku końca gwintu. Dzięki temu po dokręceniu elementów uzyskuje się bardzo szczelne połączenie, często bez konieczności stosowania dodatkowych uszczelek. Różnica jest więc nie tylko w budowie gwintu - za nią idzie nieco inny typ uszczelniania.

Jeśli brakuje nam oznaczeń lub nie do końca wiadomo o jaki wariant gwintu BSP chodzi - zwykle będzie chodziło o BSPP, ale naturalnie tam gdzie można - należy dopytać sprzedawcy lub producenta.

Jak rozpoznać gwint BSP w praktyce

Rozpoznanie gwintu BSP w praktyce może być stosunkowo proste, szczególnie jeśli mamy dostęp do oznaczeń producenta lub dokumentacji technicznej. Najczęściej spotykane oznaczenia to:

• G – dla gwintu BSPP (np. G1/2, G3/4, G1)
• R – dla gwintu BSPT (np. R1/2, R3/4)

W wielu przypadkach producenci stosują po prostu oznaczenie rozmiaru gwintu w calach, np. 1/2", 3/4", 1", zakładając, że standardem jest właśnie BSP. Jednak na rysunkach technicznych najczęściej spotyka sie już odpowiednio G1/2, G3/4" czy G1 - a to już oczyście gwint BSPP. Nieco rzadziej spotyka się analogicznie R1/2, R3/4" czy R1.

Jeśli nie mamy pewności co do rodzaju gwintu, można sprawdzić:

• średnicę zewnętrzną gwintu
• skok gwintu
• liczbę zwojów na cal

Do tego celu używa się często specjalnych sprawdzianów gwintów.

Dostępne

SPRZĘGŁO HYDRAULICZNE do CO 2+1 Ocieplone 6x 1" 3 obwody

SNT25

319,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Wymiennik ciepła Ba-23-20 3/4" 10-25kW

NT Ba-23-20

309,99 zł

Dodaj do koszyka

Dostępne

Separator Filtr Magnetyczny 3/4" Nordic Tec DN20

Filtr-Magnetyczny-NT-SM-3/4-cala

189,99 zł

Dodaj do koszyka

Gwinty BSP a standard NPT – czym się różnią

Często pojawia się pytanie o różnicę między gwintem BSP a popularnym w USA gwintem NPT (National Pipe Thread).

Najważniejsze różnice między nimi to:

• kąt gwintu – BSP ma kąt 55°, a NPT 60°

• profil gwintu – różni się kształtem wierzchołków i dolin gwintu

• kompatybilność – gwinty BSP i NPT nie są ze sobą w pełni kompatybilne ❌

W praktyce oznacza to, że elementy z gwintem BSP nie powinny być łączone z elementami z gwintem NPT, ponieważ może to prowadzić do nieszczelności lub uszkodzenia gwintu. W praktyce jest to osobny standard, nie pokrywający się technicznie - a także, jeśli chodzi o geografię jego stosowania. 

✅ Ciekawostka - w USA, jako kraju kultury anglosaskiej nie stosuje się tylko gwintu NPT. Obok niego jest stosowany również post-brytyjskji standard BSP, ale jednak nie na taką skalę jak w Europie. W USA i Kandadzie dominuje rodzimy amerykaństki gwint NPT.

Podsumowanie - w Europie standard hydrauliczny to właśnie BSP

W europejskiej hydraulice gwinty BSP są standardem połączeń rurowych - nie NPT czy SAE - które są rzadkością lub domeną nieco innych zastosowań niż klasyczna hydarulika czy ogrzewnictwo.

Dlatego producenci armatury instalacyjnej (np. zaworów, filtrów, wymienników, grup pompowych, rozdzieklaczy kotłowych, złączek) projektują przyłącza właśnie w tym systemie. Dzięki temu mamy pewność, że złączka kupiona w sklepie będzie pasować do naszej instalacji grzewczej w domu. Standaryzacja gwintów pod kątem używania BSP miała miejsce bardzo dawno (XIX wiek) i w praktyce - w dziedzinie hydrauliki - zjednoczyła Europę na długo przed tym zanim wymyślone integrację europejską w politycznym znaczeniu tego słowa.

BLOG:

• Wymiennik ciepła do podłogówki w praktyce
• Pompa piaskowa do basenu - co warto wiedzieć